ലോകാരോഗ്യ സംഘടനയുടെ കണക്കുകള് പ്രകാരം 25 വയസ്സിന് മുകളിലുള്ള നാലില് ഒരാള്ക്ക് പക്ഷാഘാതം (Stroke) ഉണ്ടാകാന് സാധ്യതയുണ്ടെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു. ആഗോളതലത്തില് പക്ഷാഘാതം മൂലമുണ്ടാകുന്ന മരണങ്ങള്ക്കും വൈകല്യങ്ങള്ക്കും പ്രധാന കാരണം ഇതിന്റെ ലക്ഷണങ്ങള് യഥാസമയം തിരിച്ചറിയാത്തതും വിദഗ്ധ പരിചരണം ലഭിക്കാന് വൈകുന്നതുമാണ്. എന്നാല് ആധുനിക ചികിത്സാരീതികളിലൂടെ പക്ഷാഘാതത്തെ ഒരു പരിധിവരെ തടയാനും പൂര്ണ്ണമായി അതിജീവിക്കാനും സാധിക്കും.
മെഡിക്കല് ലോകം പക്ഷാഘാതത്തെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത് തന്നെ 'Time is Brain' എന്നാണ്. കാരണം പക്ഷാഘാതം സംഭവിക്കുന്ന ഓരോ മിനിറ്റിലും ലക്ഷക്കണക്കിന് മസ്തിഷ്കകോശങ്ങളാണ് നശിച്ചുപോകുന്നത്. അതിനാല് സമയം നഷ്ടപ്പെടുത്താതെ എത്രയും വേഗം ചികിത്സ ഉറപ്പാക്കുക എന്നത് രോഗിയുടെ അതിജീവനത്തിന് നിര്ണായകമാണ്.
തലച്ചോറിലേക്കുള്ള രക്തയോട്ടം പെട്ടെന്ന് തടസ്സപ്പെടുകയോ അല്ലെങ്കില് തലച്ചോറിനുള്ളിലെ രക്തക്കുഴലുകള് പൊട്ടി രക്തസ്രാവം ഉണ്ടാകുകയോ ചെയ്യുന്ന അവസ്ഥയെയാണ് പക്ഷാഘാതം എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. ഇത് പ്രധാനമായും രണ്ടായി തരം തിരിച്ചിരിക്കുന്നു:
ഇസ്കീമിക് സ്ട്രോക്ക് (Ischemic Stroke)
സാധാരണയായി കണ്ടുവരുന്ന പക്ഷാഘാത കേസുകളില് 80-85 ശതമാനവും ഈ വിഭാഗത്തില്പെട്ടതാണ്. തലച്ചോറിലെ രക്തക്കുഴലുകളില് രക്തക്കട്ട രൂപപ്പെട്ട് രക്തപ്രവാഹം തടസ്സപ്പെടുന്നതിനാലാണ് ഇത് സംഭവിക്കുന്നത്.
ഹെമറേജിക് സ്ട്രോക്ക് (Hemorrhagic Stroke)
തലച്ചോറിലെ രക്തക്കുഴലുകള് പെട്ടെന്ന് പൊട്ടി ഉള്ളില് രക്തസ്രാവം ഉണ്ടാകുന്ന അതിസങ്കീര്ണ്ണമായ അവസ്ഥയാണിത്.
കഴുത്തിന്റെ ഇരുവശങ്ങളിലൂടെയും തലച്ചോറിലേക്ക് രക്തം എത്തിക്കുന്ന പ്രധാന രക്തക്കുഴലുകളാണ് കരോട്ടിഡ് ധമനികള്. കൊളസ്ട്രോള്, കൊഴുപ്പ്, കാല്സ്യം എന്നിവ അടിഞ്ഞുകൂടി ഈ ധമനികള് ചുരുങ്ങുന്ന അവസ്ഥയെയാണ് കരോട്ടിഡ് സ്റ്റെനോസിസ് എന്ന് പറയുന്നത്. ഇവിടെയുള്ള പ്ലാക്ക് പൊട്ടുകയോ രക്തക്കട്ട രൂപപ്പെടുകയോ ചെയ്യുമ്പോള് അവ ചെറിയ ഭാഗങ്ങളായി തലച്ചോറിലേക്ക് സഞ്ചരിച്ച് രക്തക്കുഴലുകള് അടഞ്ഞുപോകാം. രോഗലക്ഷണങ്ങളുള്ളവരിലും ഗുരുതരമായ രീതിയില് രക്തക്കുഴലുകള് ചുരുങ്ങിയവരിലും ഇതിന് പരിഹാരമായി കരോട്ടിഡ് എന്ഡാര്ട്ടറെക്ടമി (Carotid Endarterectomy) അല്ലെങ്കില് കരോട്ടിഡ് ആര്ട്ടറി സ്റ്റെന്റിങ് (Carotid Artery Stenting) തുടങ്ങിയ ചികിത്സകള് ചെയ്യാറുണ്ട്.
പക്ഷാഘാതം ഒരു നിശബ്ദ രോഗമായതിനാല് ലക്ഷണങ്ങള് പെട്ടെന്നാണ് പ്രകടമാകുക. ഇവ എളുപ്പത്തില് തിരിച്ചറിയാന് FAST എന്ന ചുരുക്കരൂപം ഓര്ത്തു വെക്കാവുന്നതാണ്:
F - Face (മുഖം): മുഖത്തിന്റെ ഒരു വശം കോടിപ്പോകുക, അല്ലെങ്കില് ചിരിക്കുമ്പോള് ഒരു വശം താഴേക്ക് ചരിഞ്ഞിരിക്കുക.
A - Arm (കൈ): ഒരു കൈയ്ക്കോ കാലിനോ പെട്ടെന്ന് ബലക്കുറവോ മരവിപ്പോ അനുഭവപ്പെടുക, അല്ലെങ്കില് കൈകള് ഉയര്ത്താന് കഴിയാതെ വരിക.
S - Speech (സംസാരം): സംസാരിക്കാന് ബുദ്ധിമുട്ട് അനുഭവപ്പെടുകയോ വാക്കുകള് വ്യക്തമാകാതെ കുഴഞ്ഞുപോവുകയോ ചെയ്യുക.
T - Time (സമയം): ഈ ലക്ഷണങ്ങള് കണ്ടാല് ഒട്ടും സമയം കളയാതെ അടിയന്തര ചികിത്സ ലഭ്യമായ ആശുപത്രിയില് രോഗിയെ എത്തിക്കുക.
മറ്റു പ്രധാന ലക്ഷണങ്ങള്: പെട്ടെന്നുണ്ടാകുന്ന കാഴ്ചക്കുറവ്, ശരീരത്തിന്റെ സന്തുലിതാവസ്ഥ (Balance) നഷ്ടപ്പെടല്, ഛര്ദ്ദിയോടു കൂടിയ കഠിനമായ തലവേദന എന്നിവയും പക്ഷാഘാതത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങളാകാം.
ചിലരില് ഈ ലക്ഷണങ്ങള് ഏതാനും മിനിറ്റുകള്ക്കുള്ളില് തനിയെ മാറിപ്പോയേക്കാം. ഇതിനെ 'മിനി സ്ട്രോക്ക്' എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഇത് ഭാവിയില് വരാനിരിക്കുന്ന വലിയൊരു പക്ഷാഘാതത്തിന്റെ മുന്നറിയിപ്പായതിനാല് ലക്ഷണങ്ങള് മാറിയാലും നിര്ബന്ധമായും അടിയന്തര ചികിത്സ തേടേണ്ടതാണ്.
രോഗിയുടെ ലക്ഷണങ്ങള് വിലയിരുത്തിയ ശേഷം സി.ടി (CT), എം.ആര്.ഐ (MRI), സി.ടി/എം.ആര് ആന്ജിയോഗ്രഫി അല്ലെങ്കില് ഡിജിറ്റല് സബ്ട്രാക്ഷന് ആന്ജിയോഗ്രഫി (DSA) തുടങ്ങിയ അത്യാധുനിക പരിശോധനകളിലൂടെയാണ് രോഗനിര്ണ്ണയം നടത്തുന്നത്. കഴിഞ്ഞ രണ്ട് പതിറ്റാണ്ടിനിടെ സ്ട്രോക്ക് ചികിത്സയില് വിപ്ലവകരമായ മാറ്റങ്ങളാണ് ഉണ്ടായിട്ടുള്ളത്.
ഇസ്കീമിക് സ്ട്രോക്ക് ചികിത്സ (രക്തക്കുഴല് അടയുമ്പോള്) ഐ.വി ത്രോംബോളിസിസ് (IV Thrombolysis):
ലക്ഷണങ്ങള് ആരംഭിച്ച് 4.5 മണിക്കൂറിനുള്ളില് ആശുപത്രിയിലെത്തുന്ന അനുയോജ്യരായ രോഗികള്ക്ക് രക്തക്കട്ട അലിയിക്കാനുള്ള മരുന്ന് (ഇഞ്ചക്ഷന്) നല്കാന് സാധിക്കും.
മെക്കാനിക്കല് ത്രോംബക്ടമി (Mechanical Thrombectomy)
തലച്ചോറിലെ വലിയ രക്തക്കുഴലുകള് അടഞ്ഞുണ്ടാകുന്ന പക്ഷാഘാതത്തില് (LVO), കത്തീറ്റര് ഉപയോഗിച്ച് നേരിട്ട് രക്തക്കട്ട നീക്കം ചെയ്യുന്ന അത്യാധുനിക രീതിയാണിത്. തിരഞ്ഞെടുത്ത രോഗികളില് ലക്ഷണങ്ങള് ആരംഭിച്ച് 24 മണിക്കൂര് വരെ ഇത് പ്രയോജനപ്പെടുത്താം. വലിയ രക്തക്കുഴല് അടയുമ്പോള് ത്രോംബക്ടമി സൗകര്യമുള്ള കേന്ദ്രത്തിലേക്ക് രോഗിയെ വേഗത്തില് എത്തിക്കേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ്.
ഹെമറേജിക് സ്ട്രോക്ക് ചികിത്സ (രക്തസ്രാവം ഉണ്ടാകുമ്പോള്)
രോഗിയുടെ അവസ്ഥയുടെ തീവ്രതയനുസരിച്ച് മരുന്ന്, എന്ഡോവാസ്കുലര് ചികിത്സ അല്ലെങ്കില് ന്യൂറോസര്ജറി (ശസ്ത്രക്രിയ) എന്നിവയാണ് ചെയ്യുക.
ചികിത്സയ്ക്ക് ശേഷമുള്ള തുടര്നിരീക്ഷണവും സങ്കീര്ണതകളും
രോഗിക്ക് ചികിത്സ നല്കി രക്തപ്രവാഹം പുനഃസ്ഥാപിച്ച ശേഷവും തീവ്രപരിചരണം ആവശ്യമാണ്. കാരണം തുടര്ന്ന് താഴെ പറയുന്ന സങ്കീര്ണതകള് ഉണ്ടായേക്കാം:
റീപെര്ഫ്യൂഷന് ഹെമറേജ് (Reperfusion Hemorrhage): തലച്ചോറില് വീണ്ടും രക്തസ്രാവം ഉണ്ടാകാനുള്ള സാധ്യത.
തലച്ചോറിലെ നീര്വീക്കം (Brain Edema): തലച്ചോറിലെ നീര്വീക്കം ജീവന് ഭീഷണിയാകുന്ന തരത്തില് വര്ധിച്ചാല്, ജീവന് രക്ഷിക്കുന്നതിനായി ഡികോമ്പ്രെസ്സിവ് ക്രേനിയക്ടമി (Decompressive Craniectomy) പോലുള്ള അടിയന്തര ശസ്ത്രക്രിയകള് ചെയ്യേണ്ടി വരാം. അതുകൊണ്ടുതന്നെ സ്ട്രോക്ക് ചികിത്സയില് ന്യൂറോളജി, ന്യൂറോസര്ജറി, ന്യൂറോഇന്റര്വെന്ഷന്, തീവ്രപരിചരണ വിഭാഗം (ICU) എന്നിവര് ഒത്തുചേരുന്ന ഒരു മള്ട്ടിഡിസിപ്പ്ലിനറി സമീപനം അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്.
കൂടുതല് അപകടസാധ്യതയുള്ളവര്
പക്ഷാഘാതത്തില് നിന്നുള്ള രോഗമുക്തി എന്നത് ഒരു തുടര്ച്ചയായ പ്രക്രിയയാണ്. ഇതില് പ്രധാന മെഡിക്കല് ചികിത്സകള്ക്കൊപ്പം ഫിസിയോതെറാപ്പി, ഒക്കുപ്പേഷണല് തെറാപ്പി, സ്പീച്ച് തെറാപ്പി എന്നിവയ്ക്ക് വലിയ പങ്കുണ്ട്. കൃത്യമായ ഇത്തരം തെറാപ്പികള്ക്കൊപ്പം കുടുംബത്തിന്റെ മാനസിക പിന്തുണയും രോഗിയുടെ ആത്മവിശ്വാസവും കൂടിയുണ്ടെങ്കില് രോഗിക്ക് പൂര്ണ്ണ ആരോഗ്യത്തിലേക്ക് തിരികെ വരാന് സാധിക്കും.
ഓര്ക്കുക: പക്ഷാഘാതം ഒരു അടിയന്തര മെഡിക്കല് സാഹചര്യമാണ് (Medical Emergency). FAST ലക്ഷണങ്ങള് കണ്ടാല് സമയം പാഴാക്കാതെ ഉടന് തന്നെ സ്ട്രോക്ക് ചികിത്സാ സൗകര്യമുള്ള ആശുപത്രിയില് രോഗിയെ എത്തിക്കുക. നിങ്ങളുടെ സമയോചിതമായ ഇടപെടലുകളാണ് ഒരു ജീവന് രക്ഷിക്കുന്നത്.
Content Highlights :With modern medical treatments, it is possible to prevent stroke to some extent and fully recover from it.